Melayu, Dinar Emas dan Kesultanan

• 
  

Bab 7: Melayu, Dinar dan Kesultanan

“Sesungguhnya Allah menyuruh berlaku adil, berbuat kebajikan dan memberikan bantuan kepada kaum kerabat; dan Allah melarang perbuatan keji, kemungkaran dan permusuhan.”

— Surah al-Nahl, 16:90

7.1 Pengenalan

Saya berasa amat bersyukur kerana dilahirkan di Malaysia dalam sebuah keluarga yang beragama Islam. Nikmat mengenal Allah SWT dan menerima Islam merupakan anugerah yang tidak ternilai. Kesyukuran ini juga mendorong saya untuk berkongsi kebaikan ajaran Islam dengan orang lain secara berhikmah, tanpa paksaan dan dengan penuh rasa hormat terhadap sesama manusia.

Malaysia ialah sebuah negara yang mempunyai banyak keistimewaan. Negara ini dikurniakan sumber alam yang pelbagai, tanah yang subur, hasil pertanian yang kaya serta masyarakat berbilang kaum dan agama. Kepelbagaian makanan, adat, bahasa dan budaya membentuk identiti negara yang tersendiri. Bagi saya, keamanan, hubungan kekeluargaan dan kehidupan bermasyarakat merupakan antara nikmat yang paling besar. Walaupun negara kita berhadapan dengan banjir, cabaran ekonomi dan pelbagai masalah sosial, rakyat masih mempunyai peluang untuk membina kehidupan yang lebih baik.

Sejak mencapai kemerdekaan pada tahun 1957, Malaysia telah melalui pelbagai peristiwa penting. Antaranya termasuklah peristiwa 13 Mei 1969, kegawatan ekonomi Asia pada tahun 1997–1998 dan krisis kewangan global pada tahun 2008. Peristiwa-peristiwa ini mengingatkan kita bahawa kestabilan politik, perpaduan masyarakat dan kekuatan ekonomi tidak boleh dianggap sebagai sesuatu yang terjamin selama-lamanya.

Krisis kewangan global 2008, misalnya, memperlihatkan bagaimana kelemahan pengawasan kewangan, pengambilan risiko yang berlebihan dan masalah hutang boleh menjejaskan institusi kewangan serta kehidupan jutaan manusia. Krisis tersebut juga menimbulkan persoalan tentang sejauh mana sistem kewangan moden mampu melindungi masyarakat daripada ketidakstabilan yang berpunca daripada kegiatan spekulatif dan pengumpulan hutang.

Persoalan ekonomi ini mempunyai hubungan rapat dengan persoalan kepimpinan. Sesebuah negara bukan sahaja memerlukan pemimpin yang bijak merancang pembangunan, tetapi juga pemimpin yang amanah, berintegriti dan mengutamakan kebajikan rakyat. Apabila rasuah, penyalahgunaan kuasa dan kepentingan peribadi mengatasi tanggungjawab awam, kepercayaan masyarakat terhadap institusi negara akan terhakis.

Dalam konteks masyarakat Melayu, persoalan ini perlu dibincangkan dengan jujur. Apakah yang menyebabkan sebahagian masyarakat masih berhadapan dengan masalah pendidikan, pemilikan aset, hutang isi rumah dan daya saing ekonomi? Adakah masalah ini berpunca daripada kelemahan dasar, kekurangan peluang, kelemahan pengurusan, sikap individu atau gabungan beberapa faktor? Jawapannya perlu dicari melalui penelitian, data dan perbincangan terbuka, bukannya dengan menyalahkan mana-mana kaum atau kelompok secara menyeluruh.

Bagi saya, kedudukan orang Melayu dalam sejarah Malaysia tidak dapat dipisahkan daripada Islam, bahasa Melayu dan institusi kesultanan. Ketiga-tiganya membentuk sebahagian penting daripada warisan negara. Namun, mempertahankan warisan ini tidak seharusnya bermaksud mengabaikan keadilan kepada rakyat lain. Prinsip Islam sendiri menuntut supaya amanah dan keadilan ditegakkan terhadap semua manusia.

Hubungan antara Melayu, Islam dan kesultanan juga membawa kita kepada persoalan ekonomi. Sejarah pemerintahan Islam memberikan perhatian kepada keadilan dalam perdagangan, pengurusan harta, pembayaran zakat dan pencegahan penindasan. Dinar emas dan dirham perak mempunyai tempat dalam sejarah ekonomi masyarakat Islam kerana kedua-duanya pernah digunakan sebagai wang dan ukuran nilai.

Oleh itu, perbincangan tentang dinar emas tidak wajar terhad kepada persoalan berat dan harga emas semata-mata. Kita perlu meneliti juga nilai amanah dalam pemerintahan, keadilan dalam urus niaga, pengagihan kekayaan dan tanggungjawab pemimpin terhadap rakyat. Inilah hubungan yang ingin saya ketengahkan dalam bab ini.

7.2 Institusi Kesultanan dan Amanah Kepimpinan

Institusi kesultanan merupakan sebahagian daripada warisan sejarah dan sistem kenegaraan Malaysia. Dalam tradisi Melayu-Islam, raja bukan sekadar lambang keturunan atau kedudukan, tetapi turut dikaitkan dengan tanggungjawab memelihara agama, menjaga keamanan dan memastikan kebajikan rakyat.

Walau bagaimanapun, kedudukan seseorang pemerintah hendaklah difahami bersama-sama tuntutan amanah dan keadilan. Islam tidak menjadikan kuasa sebagai lesen untuk bertindak sewenang-wenangnya. Sebaliknya, kuasa ialah tanggungjawab yang akan dipersoalkan di hadapan Allah SWT.

Allah SWT berfirman:

“Wahai Daud! Sesungguhnya Kami telah menjadikan engkau khalifah di bumi; maka jalankanlah hukum antara manusia dengan benar (adil) dan janganlah engkau menurut hawa nafsu, kerana yang demikian itu akan menyesatkan engkau daripada jalan Allah.”

— Surah Sad, 38:26

Ayat ini memberikan pedoman penting tentang kepimpinan. Pemerintah hendaklah membuat keputusan berdasarkan kebenaran dan keadilan, bukan kepentingan peribadi, tekanan kelompok atau keinginan mempertahankan kuasa.

Rasulullah SAW juga mengingatkan bahawa setiap orang yang diberikan tanggungjawab akan dipersoalkan tentang amanahnya. Dalam hadis yang diriwayatkan oleh Abdullah bin Umar RA, Baginda bersabda bahawa setiap orang ialah penjaga dan bertanggungjawab terhadap mereka yang berada di bawah jagaannya. Pemimpin yang menguruskan urusan rakyat turut memikul tanggungjawab tersebut. Hadis ini diriwayatkan dalam Sahih al-Bukhari, antaranya hadis nombor 7138. Rujukan hadis⁠.

Prinsip ini perlu menjadi asas dalam menilai kepimpinan, termasuk kepimpinan institusi kesultanan. Pemerintah yang adil hendaklah melindungi rakyat, mengelakkan penindasan dan memastikan urusan negara dilaksanakan dengan amanah. Rakyat pula hendaklah menghormati institusi negara, mematuhi undang-undang yang sah dan memberikan teguran melalui saluran yang betul apabila berlaku kelemahan atau penyalahgunaan kuasa.

Penghormatan terhadap institusi kesultanan tidak bermakna seseorang pemerintah terlepas daripada tanggungjawab moral dan undang-undang. Begitu juga, teguran yang berasas dan disampaikan secara beradab tidak semestinya bermaksud penentangan terhadap institusi tersebut. Nasihat, semak dan imbang serta pematuhan kepada Perlembagaan Persekutuan penting bagi memastikan amanah pemerintahan terus terpelihara.

Di Malaysia, kedudukan Raja-Raja Melayu, Yang di-Pertuan Agong dan institusi kesultanan perlu difahami berdasarkan Perlembagaan Persekutuan serta perlembagaan negeri masing-masing. Institusi ini mempunyai peranan tersendiri dalam sistem negara, termasuk hal-hal yang berkaitan dengan agama Islam dan kedudukan orang Melayu sebagaimana diperuntukkan oleh undang-undang.

Dalam konteks masyarakat majmuk, amanah pemerintah merangkumi tanggungjawab menjaga keselamatan, maruah dan kebajikan semua rakyat tanpa mengira kaum dan agama. Prinsip keadilan ini selaras dengan ajaran Islam dan merupakan asas penting kepada keamanan negara.

Saya juga berpendapat bahawa masyarakat Melayu perlu membincangkan masa depan bangsa dengan lebih terbuka. Sebahagian anak muda mungkin lebih menumpukan perhatian kepada pendidikan, pekerjaan dan kemahiran profesional berbanding persoalan identiti bangsa. Perkara ini tidak semestinya menunjukkan mereka melupakan sejarah. Sebaliknya, ia mengingatkan kita bahawa warisan bangsa perlu diterjemahkan kepada peluang pendidikan, kemajuan ekonomi dan nilai hidup yang bermakna.

Bahasa Melayu, sejarah kesultanan dan ajaran Islam perlu dipelihara melalui pendidikan, penyelidikan, pengamalan dan keteladanan. Warisan ini akan lebih dihormati apabila pemiliknya sendiri memperlihatkan ilmu, akhlak, integriti dan sumbangan yang bermanfaat kepada masyarakat.

7.3 Kesultanan Melayu, Islam dan Pembentukan Masyarakat

Sejarah Kesultanan Melayu memperlihatkan hubungan yang erat antara perdagangan, pemerintahan, bahasa dan perkembangan Islam di Alam Melayu. Kesultanan Melayu Melaka muncul sebagai sebuah pusat perdagangan penting sekitar awal abad ke-15. Kedudukannya yang strategik di Selat Melaka menarik pedagang dari pelbagai wilayah, termasuk China, India, Timur Tengah dan kepulauan Nusantara.

Proses pengislaman pemerintah awal Melaka mempunyai beberapa persoalan sejarah yang masih dibincangkan oleh sarjana. Sebahagian catatan mengaitkan pengislaman pemerintah Melaka dengan sekitar tahun 1414 dan penggunaan gelaran Sultan Iskandar Shah. Namun, identiti serta urutan pemerintah awal Melaka tidak sepenuhnya disepakati dalam semua sumber sejarah. Oleh itu, fakta ini wajar dibentangkan dengan berhati-hati. Rujukan sejarah Melaka⁠ dan kajian akademik tentang pemerintah awal Melaka⁠.

Walaupun terdapat perbezaan tafsiran tentang beberapa butiran sejarah awalnya, peranan Melaka sebagai pusat perdagangan dan perkembangan Islam di rantau ini tidak dapat dinafikan. Kedudukan Melaka membantu menghubungkan jaringan perdagangan antarabangsa dan menyumbang kepada penyebaran bahasa Melayu serta kebudayaan Islam ke pelbagai wilayah Nusantara.

Perkembangan ini menunjukkan bahawa kekuatan sesebuah kerajaan tidak hanya bergantung pada kuasa politik atau ketenteraan. Kemakmuran juga memerlukan pentadbiran yang berkesan, hubungan perdagangan yang luas, undang-undang yang dipercayai dan kemampuan masyarakat untuk hidup bersama.

Islam mengajar manusia supaya menguruskan hubungan dengan Allah SWT dan pada masa yang sama melaksanakan tanggungjawab terhadap sesama makhluk. Ibadah tidak seharusnya terpisah daripada keadilan dalam kehidupan bermasyarakat. Penindasan, penipuan, pengkhianatan amanah dan pengambilan hak orang lain bercanggah dengan tuntutan agama.

Allah SWT berfirman:

“Sesungguhnya Allah menyuruh berlaku adil dan berbuat kebajikan.”

— Surah al-Nahl, 16:90

Prinsip ini mempunyai makna yang besar dalam urusan pemerintahan dan ekonomi. Pemerintah yang adil hendaklah memastikan kekayaan negara tidak hanya dinikmati oleh kelompok tertentu. Pedagang pula hendaklah berlaku jujur, manakala institusi kewangan perlu menguruskan wang dan harta dengan bertanggungjawab.

Dalam sejarah masyarakat Islam, penggunaan dinar emas dan dirham perak merupakan sebahagian daripada perkembangan urus niaga yang menghubungkan wilayah perdagangan. Penggunaan mata wang yang diterima secara meluas membantu memudahkan pertukaran barang, penetapan harga dan penyimpanan nilai. Namun, kestabilan ekonomi tidak bergantung pada bentuk mata wang semata-mata. Ia juga bergantung pada kepercayaan, keadilan, ketelusan dan keutuhan institusi.

Pengajaran ini relevan kepada Malaysia. Institusi kesultanan, kerajaan dan masyarakat perlu berganding bahu membina negara yang makmur, dengan memastikan kekayaan digunakan untuk kepentingan umum. Warisan Islam sepatutnya melahirkan pentadbiran yang amanah dan ekonomi yang produktif, bukannya sekadar menjadi simbol sejarah.

Islam dan masyarakat majmuk

Malaysia mempunyai penduduk berbilang kaum dan agama. Islam mempunyai kedudukan yang khusus dalam Perlembagaan Persekutuan, sementara hak penganut agama lain turut mendapat perlindungan menurut peruntukan undang-undang. Kedudukan ini perlu difahami secara menyeluruh supaya perbincangan tentang agama dan bangsa tidak membawa kepada salah faham.

Bagi umat Islam, keyakinan bahawa Islam ialah agama yang benar menjadi asas kepada kehidupan dan dakwah. Allah SWT berfirman bahawa tiada paksaan dalam agama, sebagaimana dinyatakan dalam Surah al-Baqarah, 2:256. Prinsip ini perlu berjalan bersama tanggungjawab menyampaikan ajaran Islam secara berhikmah.

Allah SWT juga berfirman:

“Serulah ke jalan Tuhanmu dengan hikmah dan nasihat pengajaran yang baik.”

— Surah al-Nahl, 16:125

Oleh itu, usaha memperkenalkan Islam kepada masyarakat bukan Islam hendaklah dilakukan melalui ilmu, akhlak, dialog dan contoh kehidupan yang baik. Dakwah bukan sekadar menyampaikan hujah tentang kebenaran agama, tetapi turut memperlihatkan kejujuran, kasih sayang, keadilan dan kesediaan membantu orang lain.

Masyarakat Islam tidak seharusnya menganggap perbezaan agama sebagai alasan untuk menafikan hak atau maruah seseorang. Pada masa yang sama, umat Islam boleh menjelaskan pegangan mereka dengan yakin dan terbuka, tanpa merendahkan kepercayaan orang lain atau memaksa sesiapa menerima Islam.

Saya berharap umat Islam daripada pelbagai latar belakang etnik dapat bekerjasama membina masyarakat yang berilmu dan berakhlak. Orang Melayu, Cina, India dan masyarakat lain yang beragama Islam berkongsi asas akidah dan persaudaraan Islam. Persaudaraan ini seharusnya diterjemahkan kepada kerjasama dalam pendidikan, perniagaan, kebajikan dan pembangunan masyarakat.

Dalam sebuah negara yang majmuk, keharmonian tidak bermaksud semua orang mesti mempunyai latar belakang yang sama. Sebaliknya, keharmonian terbina apabila masyarakat memahami perbezaan, menghormati undang-undang dan bekerjasama atas kepentingan bersama.

Peranan pemimpin adalah memastikan kepelbagaian ini diuruskan dengan adil. Peraturan berkaitan rumah ibadat, kebersihan awam, alam sekitar dan penggunaan ruang bersama hendaklah dilaksanakan secara konsisten berdasarkan undang-undang. Keputusan yang adil dan telus lebih berkesan daripada tindakan yang didorong oleh prasangka atau tekanan politik.

Pada pandangan saya, umat Islam di Malaysia perlu memperkukuh dakwah melalui pendidikan dan khidmat masyarakat. Kita perlu membantu golongan miskin, menyantuni mereka yang memerlukan, menunjukkan integriti dalam pekerjaan dan membuktikan bahawa ajaran Islam membawa kebaikan kepada kehidupan manusia.

Kesedaran agama dan kemajuan bangsa tidak seharusnya dipisahkan daripada tanggungjawab membina negara yang aman, adil dan sejahtera.

7.4 Apakah Perjuangan Melayu?

Perjuangan Melayu perlu difahami dalam konteks sejarah, kedudukan perlembagaan, pendidikan dan pembangunan ekonomi. Perjuangan ini tidak seharusnya terbatas kepada perebutan kuasa politik atau retorik tentang bangsa. Sebaliknya, perjuangan yang bermakna hendaklah meningkatkan kemampuan masyarakat untuk hidup bermaruah, berilmu dan berdikari.

Allah SWT berfirman:

“Sesungguhnya Allah menyuruh kamu supaya menyerahkan segala jenis amanah kepada ahlinya.”

— Petikan daripada Surah al-Nisa’, 4:58

Ayat ini memberikan asas kepada tanggungjawab pemimpin dan masyarakat. Amanah bukan sahaja berkaitan dengan jawatan, tetapi juga pengurusan harta, pendidikan, sumber negara dan hak orang lain.

Masyarakat Melayu telah mencapai banyak kemajuan sejak kemerdekaan. Ramai anak Melayu berjaya dalam bidang pendidikan, perubatan, kejuruteraan, perniagaan, pentadbiran dan penyelidikan. Namun, kemajuan ini tidak bermaksud semua masalah telah selesai. Isu kemiskinan, ketidaksamaan peluang, hutang isi rumah dan jurang pembangunan antara kawasan bandar dengan luar bandar masih memerlukan perhatian.

Perjuangan Melayu pada masa kini perlu menilai masalah tersebut berdasarkan bukti. Jika pelajar luar bandar ketinggalan, kita perlu meneliti mutu sekolah, kemudahan pembelajaran, pendapatan keluarga dan akses kepada teknologi. Jika usahawan Melayu sukar berkembang, kita perlu mengkaji masalah modal, kemahiran pengurusan, produktiviti, akses pasaran dan jaringan perniagaan.

Pendekatan ini lebih bermanfaat daripada menganggap kelemahan sesuatu masyarakat berpunca semata-mata daripada kaum lain. Persaingan ekonomi dan politik memang wujud, tetapi penyelesaian yang berkesan memerlukan dasar yang tepat, institusi yang cekap dan usaha masyarakat sendiri.

Dalam hal agama, umat Islam perlu memahami kedudukan Islam dalam Perlembagaan serta bidang kuasa institusi agama. Persoalan yang melibatkan status agama, perkahwinan, pengebumian dan bidang kuasa mahkamah hendaklah ditangani berdasarkan fakta kes, undang-undang yang terpakai dan proses kehakiman yang sah. Isu yang rumit tidak wajar disimpulkan hanya berdasarkan laporan ringkas atau sentimen politik.

Begitu juga dengan perbincangan tentang hak kebebasan beragama. Umat Islam boleh mempertahankan pegangan agama mereka sambil memahami kerangka perlembagaan yang mengawal kehidupan masyarakat majmuk. Perbezaan pandangan perlu ditangani melalui ilmu, dialog dan proses undang-undang, bukan melalui penghinaan atau permusuhan antara kaum.

Saya berpendapat bahawa perjuangan Melayu yang berteraskan Islam perlu memberi keutamaan kepada beberapa perkara.

Pertama, memperkukuh ilmu dan pendidikan supaya anak Melayu mampu bersaing dalam bidang profesional, teknologi, penyelidikan dan perniagaan.

Kedua, memperluas pemilikan aset produktif, termasuk tanah, perusahaan pertanian, perniagaan dan pelaburan yang diuruskan dengan baik.

Ketiga, membentuk kepimpinan yang amanah dan berintegriti, dengan menolak rasuah serta penyalahgunaan kuasa.

Keempat, memelihara bahasa Melayu, sejarah dan institusi kesultanan sebagai sebahagian daripada warisan negara.

Kelima, memperkukuh penghayatan Islam melalui akhlak, ibadah, dakwah dan tanggungjawab sosial.

Keenam, membina hubungan yang adil dengan semua rakyat Malaysia supaya kemajuan orang Melayu tidak dicapai melalui penindasan terhadap orang lain.

Perjuangan seperti ini bukan sahaja bermanfaat kepada orang Melayu, malah dapat menyumbang kepada kemakmuran seluruh negara.

7.5 Perlembagaan Negara dan Kedudukan Orang Melayu

Perlembagaan Persekutuan ialah asas utama sistem kenegaraan Malaysia. Ia menetapkan struktur pemerintahan, pembahagian kuasa, hak rakyat dan tanggungjawab institusi negara. Oleh itu, perbincangan tentang kedudukan orang Melayu, agama Islam, bahasa Melayu dan institusi Raja-Raja Melayu perlu merujuk kepada peruntukan perlembagaan yang berkaitan.

Antara peruntukan penting ialah:

• Perkara 3: Islam ialah agama bagi Persekutuan, dengan peruntukan berkaitan agama-agama lain.
• Perkara 32: Memperuntukkan kedudukan Yang di-Pertuan Agong sebagai Ketua Utama Negara.
• Perkara 152: Menetapkan bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan, tertakluk kepada peruntukan yang dinyatakan dalam Perkara tersebut.
• Perkara 153: Memperuntukkan tanggungjawab Yang di-Pertuan Agong untuk melindungi kedudukan istimewa orang Melayu dan anak negeri Sabah dan Sarawak, di samping kepentingan sah kaum-kaum lain.

Perkara-perkara ini hendaklah dibaca bersama-sama peruntukan lain dalam Perlembagaan Persekutuan. Kedudukan Islam, bahasa Melayu dan orang Melayu tidak wajar dihuraikan secara terpisah daripada keseluruhan kerangka perlembagaan.

Pada pandangan saya, masyarakat perlu memahami perlembagaan dengan lebih mendalam. Hak dan tanggungjawab tidak seharusnya menjadi bahan perdebatan bermusim yang hanya timbul ketika berlaku pertikaian politik. Sebaliknya, pendidikan perlembagaan perlu membantu rakyat memahami sejarah pembentukan negara dan tanggungjawab mereka sebagai warganegara.

Kedudukan bahasa Melayu juga perlu diperkukuh. Bahasa kebangsaan memainkan peranan penting sebagai bahasa pentadbiran, pendidikan, komunikasi awam dan pembinaan identiti nasional. Pada masa yang sama, penguasaan bahasa Inggeris dan bahasa-bahasa lain boleh meningkatkan keupayaan rakyat untuk mengakses ilmu serta bersaing di peringkat antarabangsa.

Kedua-dua matlamat ini tidak semestinya bertentangan. Bahasa Melayu boleh terus dimajukan sebagai bahasa ilmu, sementara bahasa Inggeris dipelajari sebagai alat untuk memperluas pengetahuan dan hubungan antarabangsa. Yang penting ialah memastikan setiap pelajar memahami ilmu yang dipelajarinya, mampu berfikir secara kritis dan berupaya mengemukakan pandangan dengan jelas.

Dalam pendidikan sains dan matematik, misalnya, bahasa pengantar bukan satu-satunya faktor yang menentukan kejayaan. Mutu guru, bahan pembelajaran, penguasaan bahasa, kemudahan sekolah dan keadaan sosioekonomi keluarga turut mempengaruhi pencapaian pelajar. Dasar pendidikan hendaklah dinilai berdasarkan hasil pembelajaran, bukan semata-mata sentimen bahasa.

Bagi masyarakat luar bandar, bantuan pendidikan dan kemudahan pembelajaran perlu diperluas supaya latar belakang keluarga tidak menjadi penghalang kepada kecemerlangan. Pelajar yang berpotensi hendaklah diberikan peluang berdasarkan keperluan, pencapaian dan dasar yang sah.

Kita juga perlu memahami bahawa perlindungan kedudukan orang Melayu di bawah Perkara 153 bukan alasan untuk mengabaikan kepentingan sah kaum-kaum lain. Perlembagaan memberikan kerangka untuk mengurus kepelbagaian negara secara teratur. Tanggungjawab pemimpin adalah melaksanakan peruntukan tersebut dengan adil, telus dan berkesan.

Pada hemat saya, kedudukan istimewa hanya akan membawa hasil yang berkekalan apabila disertai peningkatan keupayaan. Bantuan pendidikan, pembangunan kemahiran, akses kepada modal dan peluang perniagaan perlu menghasilkan masyarakat yang lebih berilmu, produktif dan mampu berdikari.

Perlembagaan bukan sekadar dokumen yang perlu dipertahankan melalui slogan. Ia mesti dihayati melalui pelaksanaan undang-undang yang konsisten, pentadbiran yang berintegriti dan penghormatan terhadap hak serta tanggungjawab semua pihak.

7.6 Pendidikan Bumiputera dan Pembangunan Keupayaan

Pendidikan merupakan antara instrumen paling penting dalam meningkatkan taraf hidup masyarakat. Melalui pendidikan, seseorang memperoleh ilmu, kemahiran, keyakinan dan peluang untuk membina masa depan yang lebih baik.

Sejak merdeka, pelbagai dasar telah dilaksanakan untuk memperluas akses pendidikan kepada masyarakat Melayu dan Bumiputera. Sekolah berasrama penuh, Maktab Rendah Sains MARA, universiti awam, biasiswa dan program pembangunan luar bandar telah membuka peluang kepada ramai pelajar daripada keluarga yang kurang berkemampuan.

Usaha ini wajar diteruskan, tetapi keberkesanannya perlu dinilai secara berkala. Kita perlu bertanya sama ada bantuan sampai kepada golongan yang memerlukan, sama ada pelajar mendapat pendidikan berkualiti dan sama ada kelulusan yang diperoleh membantu mereka mendapat pekerjaan atau membina perusahaan sendiri.

Perbincangan tentang meritokrasi juga perlu mengambil kira keadaan sebenar pelajar. Pencapaian akademik dipengaruhi oleh banyak faktor, termasuk kualiti sekolah, pendapatan keluarga, kemudahan pembelajaran dan akses kepada bimbingan. Oleh itu, dasar kemasukan ke institusi pendidikan perlu mengimbangi kecemerlangan akademik, keperluan sosioekonomi dan matlamat membina tenaga profesional yang berkualiti.

Bidang seperti perubatan, kejuruteraan, sains komputer, kecerdasan buatan, pertanian moden dan teknologi tenaga penting kepada masa depan negara. Pelajar Melayu dan Bumiputera perlu diberikan peluang yang munasabah untuk menceburi bidang-bidang ini. Pada masa yang sama, institusi pendidikan hendaklah memastikan semua graduan mencapai standard profesional yang diperlukan.

Saya berpendapat bahawa program pendidikan tidak boleh dinilai hanya berdasarkan jumlah pelajar yang memasuki universiti. Kita juga perlu melihat bidang pengajian, kadar tamat pengajian, kebolehpasaran graduan, mutu penyelidikan dan sumbangan mereka kepada masyarakat.

Institusi seperti MRSM dan sekolah berasrama penuh hendaklah terus menjadi saluran mobiliti sosial bagi pelajar berpotensi, termasuk anak-anak daripada keluarga berpendapatan rendah dan kawasan luar bandar. Pemilihan yang telus dan bantuan yang bersesuaian dapat memastikan peluang pendidikan benar-benar sampai kepada mereka yang memerlukannya.

Dalam hal pembiayaan pendidikan, biasiswa dan bantuan kewangan perlu diberikan berdasarkan dasar yang jelas. Pinjaman pendidikan pula hendaklah mempunyai syarat yang telus, beban pembayaran yang munasabah dan mekanisme bantuan kepada peminjam yang menghadapi kesukaran. Matlamatnya ialah memastikan pendidikan tidak menjadi punca beban hutang yang menghalang anak muda membina kehidupan.

Pengalaman pembangunan pendidikan pada era Tun Abdul Razak Hussein menunjukkan kepentingan membuka peluang kepada masyarakat luar bandar. Penubuhan dan peluasan sekolah berasrama penuh serta sekolah menengah sains membantu menyediakan persekitaran pembelajaran yang lebih baik kepada ramai pelajar. Dasar pembangunan negara ketika itu turut menekankan usaha meningkatkan taraf hidup masyarakat luar bandar.

Pengajaran daripada sejarah ini ialah peluang pendidikan perlu disertai sokongan yang mencukupi. Membina sekolah sahaja tidak memadai jika kekurangan guru, kemudahan, bimbingan dan sokongan keluarga menyebabkan pelajar tidak dapat mencapai potensi mereka.

Pendidikan juga perlu menghubungkan ilmu dengan pekerjaan dan keusahawanan. Pelajar tidak seharusnya hanya dilatih untuk mendapatkan pekerjaan, tetapi juga dibekalkan dengan kemahiran menyelesaikan masalah, mengurus kewangan, membangunkan teknologi dan menghasilkan nilai ekonomi.

Dalam konteks buku ini, pendidikan kewangan amat penting. Masyarakat perlu memahami perbezaan antara aset dan liabiliti, risiko hutang, kepentingan simpanan, pelaburan produktif dan tanggungjawab zakat. Pengetahuan tersebut boleh membantu keluarga menguruskan pendapatan secara lebih bijaksana.

Pendidikan tentang dinar emas dan dirham juga boleh diperkenalkan sebagai sebahagian daripada sejarah ekonomi Islam. Namun, pembelajaran itu perlu membezakan antara sejarah penggunaan logam berharga, konsep wang dalam ekonomi moden dan cadangan penggunaan dinar pada masa kini. Pemahaman yang tepat membolehkan masyarakat membuat penilaian berdasarkan ilmu, bukan semata-mata andaian.

Akhirnya, kejayaan pendidikan bukan hanya diukur melalui bilangan graduan atau kedudukan universiti dalam penarafan antarabangsa. Kejayaan sebenar dapat dilihat apabila ilmu meningkatkan kehidupan manusia, memperkukuh ekonomi negara dan membentuk masyarakat yang berakhlak.

7.7 Kepimpinan Melayu dan Pembangunan Ekonomi

Kepimpinan mempunyai pengaruh besar terhadap arah pembangunan sesebuah negara. Pemimpin yang memahami keperluan rakyat akan merancang dasar berdasarkan masalah sebenar, manakala pemimpin yang mengutamakan kepentingan peribadi berisiko menjejaskan kepercayaan masyarakat.

Sejarah pembangunan Malaysia memberikan beberapa pengajaran penting. Pada era Tun Abdul Razak Hussein, pembangunan luar bandar dan peluasan peluang pendidikan menjadi antara tumpuan utama kerajaan. Penubuhan dan peluasan FELDA membuka peluang kepada sebahagian masyarakat luar bandar untuk menyertai kegiatan pertanian, memiliki sumber pendapatan dan membina kehidupan yang lebih stabil.

Dasar Buku Hijau pula menggalakkan pengeluaran makanan dan penglibatan masyarakat dalam pertanian. Kedua-dua usaha ini memperlihatkan bahawa pembangunan ekonomi perlu mengambil kira keperluan asas rakyat, termasuk tanah, makanan, pekerjaan dan pendidikan.

Institusi pembangunan seperti FELDA perlu diurus dengan cekap dan berintegriti supaya manfaatnya dapat dinikmati oleh generasi seterusnya. Perbincangan tentang pemilikan, penyenaraian syarikat dan pengurusan aset perlu berdasarkan prestasi, struktur pemilikan, tadbir urus dan kepentingan peneroka. Sesuatu institusi tidak semestinya menjadi lebih baik hanya kerana tidak disenaraikan di bursa saham; begitu juga, penyenaraian tidak semestinya menjamin kejayaan. Yang utama ialah memastikan aset diurus secara bertanggungjawab dan kepentingan pihak yang berhak dilindungi.

Tun Hussein Onn pula memimpin negara dalam tempoh yang menyaksikan usaha memperluas penyertaan Bumiputera dalam ekonomi diteruskan. Perkembangan institusi pelaburan Bumiputera, termasuk Amanah Saham Nasional yang dilancarkan pada tahun 1981 di bawah pengurusan Permodalan Nasional Berhad, membuka saluran pelaburan kepada masyarakat. Peranan institusi seperti ini perlu dinilai berdasarkan kemampuan membina simpanan, memberikan pulangan yang munasabah dan menguruskan risiko dengan berhemah.

Tun Dr. Mahathir Mohamad pula menekankan perindustrian, pembangunan teknologi, pembinaan infrastruktur dan keyakinan terhadap kemampuan negara. Dasar Pandang ke Timur, pembangunan industri automotif nasional, pembangunan Putrajaya, Menara Berkembar Petronas dan Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur merupakan antara contoh arah pembangunan yang dikaitkan dengan era kepimpinannya.

Pengalaman ini menunjukkan bahawa rakyat Malaysia mampu menguasai bidang yang memerlukan teknologi dan kepakaran tinggi. Namun, pembangunan fizikal perlu disertai pembangunan tenaga manusia tempatan. Pelaburan dalam penyelidikan, latihan profesional, pemindahan teknologi dan pembinaan kepakaran mesti diteruskan supaya negara tidak bergantung secara berlebihan kepada kepakaran luar.

Pada masa yang sama, penglibatan pakar antarabangsa tidak wajar dianggap sebagai kerugian secara automatik. Kerjasama antarabangsa boleh membawa manfaat jika disertai pemindahan ilmu, pembangunan bakat tempatan dan hasil yang jelas. Dasar yang baik ialah dasar yang meningkatkan kemampuan negara dalam jangka panjang.

Pada era Tun Abdullah Ahmad Badawi, pembangunan modal insan dan pertanian moden turut diberikan perhatian. Pengalaman sektor pertanian mengingatkan kita bahawa pemberian tanah sahaja tidak menjamin kejayaan. Pengusaha memerlukan modal, ilmu teknikal, infrastruktur, bimbingan, akses pasaran dan pengurusan yang berkesan.

Jika pengusaha kecil diberikan tanah tanpa sokongan yang mencukupi, mereka mungkin menghadapi kesukaran mendapatkan modal kerja atau menguruskan pengeluaran. Akhirnya, tanah tidak dimanfaatkan secara optimum atau pengusaha terpaksa menyerahkan pengurusan kepada pihak lain. Oleh itu, dasar pertanian perlu menyediakan sokongan dari peringkat perancangan sehingga hasil dapat dipasarkan.

Pertanian, makanan dan kekayaan sebenar

Bagi saya, pertanian merupakan bidang strategik yang perlu diberikan perhatian serius. Negara yang mempunyai pengeluaran makanan yang kukuh akan lebih bersedia menghadapi gangguan rantaian bekalan, perubahan harga antarabangsa dan krisis ekonomi.

Keterjaminan makanan tidak bermaksud negara mesti menghasilkan semua jenis makanan sendiri tanpa mengira kos. Sebaliknya, negara perlu mempunyai gabungan pengeluaran tempatan yang berdaya saing, stok penimbal yang sesuai, rangkaian perdagangan yang pelbagai dan sistem pengedaran yang cekap.

Pengusaha Melayu dan Bumiputera perlu diberikan peluang menguasai teknologi pertanian moden, pemprosesan makanan, penyimpanan, logistik dan pemasaran. Usaha ini boleh meningkatkan pendapatan masyarakat luar bandar dan memperluas pemilikan aset produktif.

Pertanian juga mempunyai hubungan dengan konsep kekayaan sebenar. Tanah yang subur, sumber air, kemahiran manusia, benih yang berkualiti dan sistem pengeluaran yang baik menghasilkan barang yang diperlukan oleh masyarakat. Nilai ekonomi bukan sekadar angka dalam akaun atau harga saham, tetapi turut bergantung pada kemampuan menghasilkan makanan, barangan dan perkhidmatan yang berguna.

Kepimpinan, amanah dan kewangan

Di sinilah hubungan antara kepimpinan dengan dinar emas menjadi lebih jelas. Pemimpin perlu memastikan sistem kewangan membantu kegiatan ekonomi sebenar, bukannya mendorong masyarakat kepada hutang yang tidak terkawal atau spekulasi yang berlebihan.

Islam menekankan kejujuran dalam urus niaga, pemeliharaan hak pemilik harta dan larangan riba. Namun, perbincangan tentang penyelesaian kewangan tidak boleh berhenti pada kritikan terhadap sistem semasa. Kita juga perlu mengemukakan pilihan yang praktikal, memahami risiko dan menilai kesannya terhadap rakyat.

Dinar emas mempunyai nilai intrinsik sebagai logam berharga, tetapi harganya tetap berubah mengikut keadaan pasaran. Penggunaannya sebagai wang memerlukan persetujuan pihak yang berurus niaga, ketulenan yang boleh disahkan, piawaian berat, kemudahan penyimpanan dan sistem pertukaran yang cekap.

Oleh itu, pengembangan penggunaan dinar perlu dibincangkan secara berperingkat. Ia boleh dimanfaatkan sebagai simpanan emas, alat pembayaran dalam urus niaga yang dipersetujui atau instrumen bagi penyelesaian perdagangan tertentu, tertakluk kepada undang-undang dan peraturan kewangan yang berkenaan. Walau bagaimanapun, dinar tidak secara automatik menghapuskan inflasi, ketidakadilan atau masalah pengurusan ekonomi.

Kekuatan kewangan negara memerlukan gabungan dasar yang baik, pengeluaran produktif, institusi yang boleh dipercayai dan disiplin fiskal. Wang yang digunakan mestilah menyokong kegiatan ekonomi yang bermanfaat dan memberikan keyakinan kepada masyarakat.

Dalam hal ini, pemimpin Melayu dan institusi negara perlu memberikan perhatian kepada pemilikan aset, pembiayaan perusahaan kecil, pertanian, pendidikan kewangan dan pembangunan industri tempatan. Masyarakat pula perlu meningkatkan ilmu, mengelakkan hutang yang tidak perlu dan membina simpanan serta aset secara berdisiplin.

Perjuangan ekonomi yang sebenar bukan sekadar mendapatkan bahagian yang lebih besar daripada kekayaan negara. Perjuangan itu juga bermaksud memperluas kemampuan menghasilkan kekayaan, mengurusnya dengan amanah dan mengagihkannya secara adil.

7.8 Kesimpulan

Perbincangan dalam bab ini menunjukkan bahawa hubungan antara Melayu, Islam, institusi kesultanan dan dinar emas perlu dilihat dalam kerangka yang lebih luas. Kedudukan sesuatu bangsa tidak hanya ditentukan oleh sejarah atau peruntukan undang-undang, tetapi juga oleh ilmu, akhlak, produktiviti dan kemampuan menguruskan kekayaan.

Institusi kesultanan mempunyai tempat penting dalam sejarah dan sistem kenegaraan Malaysia. Penghormatan terhadap institusi ini perlu disertai penghayatan terhadap amanah, keadilan dan kebajikan rakyat. Pemimpin yang baik bukan sekadar mempertahankan kedudukan, tetapi berusaha memastikan rakyat hidup dengan aman, mendapat peluang pendidikan dan mampu membina kehidupan yang bermaruah.

Perlembagaan Persekutuan pula menyediakan kerangka bagi kedudukan Islam, bahasa Melayu, institusi Raja-Raja Melayu dan perlindungan terhadap kepentingan yang dinyatakan dalam peruntukannya. Semua rakyat perlu memahami dan menghormati kerangka ini, sambil memastikan pelaksanaannya berlandaskan undang-undang dan keadilan.

Pendidikan dan pembangunan ekonomi perlu menjadi teras perjuangan masyarakat Melayu. Peluang pendidikan, pembangunan kemahiran, pemilikan aset produktif, perusahaan pertanian dan pengukuhan institusi ekonomi perlu diberikan perhatian berterusan. Bantuan yang disediakan hendaklah menghasilkan keupayaan berdikari, bukan kebergantungan yang berpanjangan.

Dalam konteks dinar emas, pengajarannya ialah kekayaan perlu diurus dengan penuh amanah dan wang hendaklah dinilai berdasarkan fungsinya dalam kehidupan ekonomi. Dinar emas menawarkan satu pendekatan yang wajar dikaji dari sudut sejarah, penyimpanan nilai dan urus niaga, tetapi keberkesanannya bergantung pada cara ia digunakan serta keadaan ekonomi dan peraturan yang mengelilinginya.

Akhirnya, saya berpendapat bahawa perjuangan Melayu yang berteraskan Islam perlu melahirkan masyarakat yang berilmu, berakhlak, produktif dan bertanggungjawab. Memelihara agama, bahasa dan institusi kesultanan hendaklah berjalan seiring dengan usaha membina negara yang adil dan sejahtera untuk semua rakyat.

Inilah makna perjuangan yang ingin saya ketengahkan: mempertahankan warisan tanpa menolak kemajuan, membina kekayaan tanpa mengabaikan keadilan, dan menghayati agama melalui amanah serta khidmat kepada manusia.

Semoga Allah SWT membimbing para pemimpin dan rakyat Malaysia untuk melaksanakan tanggungjawab masing-masing dengan ikhlas, bijaksana dan adil. Semoga negara kita terus aman, makmur dan diberkati, serta mampu membangunkan sistem ekonomi yang memelihara maruah manusia dan memenuhi tuntutan agama.