Sifat Allah Mudah

Mengenali Melalui Isbat, Nafi dan Pembahagianya

Dalam akidah Islam, khususnya menurut manhaj Ahlus Sunnah wal Jamaah, mengenal Allah bukan melalui bayangan akal semata-mata, tetapi melalui wahyu dan penjelasan para ulama. Salah satu asas penting dalam tauhid ialah konsep nafi dan isbat — menafikan segala yang tidak layak bagi Allah, dan menetapkan segala sifat kesempurnaan bagi-Nya.




Dalam kalimah syahadah:




Laa ilaaha illallah

Tiada tuhan (nafi) selain Allah (isbat)




Bahagian “laa ilaaha” menafikan semua yang disembah selain Allah, manakala “illallah” menetapkan bahawa hanya Allah yang benar-benar Tuhan.




Isbat dalam konteks sifat Allah bermaksud menetapkan semua sifat kesempurnaan yang datang daripada al-Quran, hadis sahih dan ijmak ulama, tanpa menyerupakan Allah dengan makhluk, tanpa membayangkan bentuk, dan tanpa menafikan sifat tersebut. Kaedah ini dikenali sebagai: isbat tanpa tasybih, tanpa takyif, tanpa tahrif dan tanpa ta’til.




Bagi memudahkan kefahaman, ulama membahagikan sifat-sifat Allah yang diisbatkan ini kepada empat bahagian utama: nafsiah, salbiah, ma‘ani dan ma‘nawiyyah.




Pertama, sifat nafsiah.

Sifat ini menunjukkan hakikat kewujudan Allah. Ia hanya satu, iaitu Wujud, yang bermaksud Allah itu ada. Wujud Allah bukan seperti makhluk yang bergantung kepada sebab, tetapi wujud yang berdiri dengan zat-Nya sendiri.




Kedua, sifat salbiah.

Sifat salbiah menafikan segala bentuk kekurangan daripada Allah. Ia ada lima:




1. Qidam – Allah tiada permulaan.
2. Baqa’ – Allah kekal selama-lamanya.
3. Mukhalafatu lil hawadith – Allah berbeza daripada semua makhluk.
4. Qiyamuhu binafsih – Allah berdiri dengan zat-Nya sendiri, tidak berhajat kepada sesiapa.
5. Wahdaniyyah – Allah Maha Esa, tiada sekutu dalam zat, sifat dan perbuatan.







Melalui sifat-sifat ini, kita menyucikan Allah daripada segala sifat makhluk seperti berubah, lemah, mati, berhajat dan berbilang.




Ketiga, sifat ma‘ani.

Sifat ma‘ani ialah sifat kesempurnaan yang menunjukkan kekuasaan dan keagungan Allah. Ia ada tujuh:




1. Qudrah – Allah Maha Berkuasa.
2. Iradah – Allah Maha Berkehendak.
3. Ilmu – Allah Maha Mengetahui.
4. Hayat – Allah Maha Hidup.
5. Sama’ – Allah Maha Mendengar.
6. Basar – Allah Maha Melihat.
7. Kalam – Allah Maha Berkata-kata dengan cara yang layak bagi-Nya.




Semua sifat ini diisbatkan tanpa menyerupai makhluk dan tanpa membayangkan bagaimana bentuknya.

Keempat, sifat ma‘nawiyyah.

Sifat ma‘nawiyyah ialah kesan daripada sifat ma‘ani, iaitu keadaan Allah yang sentiasa dalam sifat kesempurnaan itu:




1. Kaunuhu Qadiran – Allah dalam keadaan Maha Berkuasa.
2. Kaunuhu Muridan – Allah dalam keadaan Maha Berkehendak.
3. Kaunuhu ‘Aliman – Allah dalam keadaan Maha Mengetahui.
4. Kaunuhu Hayyan – Allah dalam keadaan Maha Hidup.
5. Kaunuhu Sami‘an – Allah dalam keadaan Maha Mendengar.
6. Kaunuhu Basiran – Allah dalam keadaan Maha Melihat.
7. Kaunuhu Mutakalliman – Allah dalam keadaan Maha Berkata-kata.







Jika sifat ma‘ani menyatakan “Allah memiliki sifat”, maka sifat ma‘nawiyyah menyatakan “Allah sentiasa dalam keadaan sifat itu.”




Kesimpulannya, mengenal Allah melalui konsep nafi dan isbat serta pembahagian sifat ini membantu kita membina tauhid yang benar. Kita menafikan segala kekurangan daripada Allah, dan menetapkan segala sifat kesempurnaan bagi-Nya, berdasarkan wahyu dan jalan para ulama. Dengan tauhid yang benar, lahirlah keyakinan, tawakkal, takut, cinta dan pengabdian yang tulus kepada Allah SWT.

• Ma‘nawiyyah: Allah sentiasa dalam keadaan sempurna itu

Professor Dr Zuhaimy Ismail