Sifat Allah Mudah

Mengenal Allah Melalui Sifat-Sifat-Nya: Jalan Nafi dan Isbat**

Pendahuluan: Tauhid Bukan Sekadar Pengetahuan




Dalam akidah Islam, khususnya menurut manhaj Ahlus Sunnah wal Jamaah, mengenal Allah SWT bukanlah hasil imaginasi akal atau renungan falsafah semata-mata. Ia adalah satu pengenalan yang berpaksikan wahyu, dipandu oleh al-Quran dan al-Sunnah, serta dihuraikan dengan teliti oleh para ulama muktabar. Tauhid yang sahih bukan hanya difahami pada lisan, tetapi dihayati dalam hati dan dizahirkan dalam kehidupan.




Salah satu asas terpenting dalam mengenal Allah ialah kaedah nafi dan isbat — menafikan segala yang tidak layak bagi Allah, dan menetapkan segala sifat kesempurnaan bagi-Nya. Prinsip ini bukan sahaja membina kefahaman akidah yang lurus, bahkan menyucikan hati daripada pergantungan kepada selain Allah.




Asas ini terhimpun dengan jelas dalam kalimah agung:




Laa ilaaha illallah

Tiada tuhan (nafi) selain Allah (isbat).




Bahagian “laa ilaaha” menafikan segala bentuk ketuhanan palsu — sama ada makhluk, sebab, kuasa, atau diri sendiri. Manakala “illallah” menetapkan bahawa hanya Allah SWT yang memiliki ketuhanan mutlak, dengan zat, sifat dan perbuatan yang sempurna.













Isbat Sifat Allah: Jalan Pertengahan Ahlus Sunnah







Isbat dalam konteks sifat Allah bermaksud menetapkan segala sifat kesempurnaan yang datang daripada al-Quran, hadis sahih dan ijmak ulama, tanpa terjerumus ke dalam empat penyimpangan utama:




1. Tasybih – menyerupakan Allah dengan makhluk.
2. Takyif – membayangkan bagaimana bentuk atau cara sifat Allah.
3. Tahrif – memutar atau mengubah makna asal nas.
4. Ta‘til – menafikan sifat Allah sama sekali.







Inilah jalan pertengahan Ahlus Sunnah wal Jamaah:

menetapkan tanpa menyerupakan, dan menyucikan tanpa menafikan.




Bagi memudahkan kefahaman umat, para ulama menyusun perbahasan sifat Allah kepada empat bahagian utama: nafsiah, salbiah, ma‘ani dan ma‘nawiyyah.




Sifat Nafsiah: Hakikat Kewujudan Allah

Sifat nafsiah merujuk kepada hakikat kewujudan Allah SWT. Ia hanya satu, iaitu:

Wujud – Allah itu ada.




Namun, wujud Allah tidak sama dengan wujud makhluk. Wujud makhluk bergantung kepada sebab, masa dan tempat, manakala Allah wujud dengan zat-Nya sendiri, tidak didahului oleh ketiadaan dan tidak memerlukan sesiapa pun. Dialah Yang Awal tanpa permulaan dan Yang Berdiri dengan keagungan-Nya sendiri.

Sifat Salbiah: Menyucikan Allah daripada Kekurangan

Sifat salbiah bertujuan menafikan segala bentuk kekurangan daripada Allah. Ia ada lima:




1. Qidam – Allah tiada permulaan.
2. Baqa’ – Allah kekal selama-lamanya.
3. Mukhalafatu lil hawadith – Allah berbeza daripada semua makhluk.
4. Qiyamuhu binafsih – Allah berdiri dengan zat-Nya sendiri, tidak berhajat kepada sesiapa.
5. Wahdaniyyah – Allah Maha Esa, tiada sekutu dalam zat, sifat dan perbuatan.

Melalui sifat-sifat ini, akidah Islam menyucikan Allah daripada segala sifat makhluk seperti berubah, lemah, mati, berhajat dan berbilang. Inilah asas tanzih — penyucian Allah daripada segala sangkaan yang tidak layak bagi-Nya.

Sifat Ma‘ani: Kesempurnaan dan Keagungan Allah

Sifat ma‘ani ialah sifat kesempurnaan yang menunjukkan kekuasaan dan keagungan Allah SWT. Ia ada tujuh:




1. Qudrah – Allah Maha Berkuasa.
2. Iradah – Allah Maha Berkehendak.
3. Ilmu – Allah Maha Mengetahui.
4. Hayat – Allah Maha Hidup.
5. Sama‘ – Allah Maha Mendengar.
6. Basar – Allah Maha Melihat.
7. Kalam – Allah Maha Berkata-kata dengan cara yang layak bagi-Nya.

Kesemua sifat ini diisbatkan sebagaimana datang dalam nas, tanpa menyerupai makhluk dan tanpa membayangkan bagaimana hakikatnya. Akal tunduk, hati beriman, dan lidah beradab.




Sifat Ma‘nawiyyah: Kesempurnaan yang Sentiasa Berterusan

Sifat ma‘nawiyyah ialah kesan daripada sifat ma‘ani, iaitu keadaan Allah yang sentiasa berada dalam sifat kesempurnaan tersebut:




• Allah sentiasa Maha Berkuasa.
• Allah sentiasa Maha Berkehendak.
• Allah sentiasa Maha Mengetahui.
• Allah sentiasa Maha Hidup.
• Allah sentiasa Maha Mendengar.
• Allah sentiasa Maha Melihat.
• Allah sentiasa Maha Berkata-kata.

Jika sifat ma‘ani menyatakan bahawa Allah memiliki sifat, maka sifat ma‘nawiyyah menegaskan bahawa Allah sentiasa dalam keadaan sifat itu tanpa terputus.

Tauhid Sifat Menurut Shaykh ‘Abd al-Qadir al-Jilani

Dalam Futūḥ al-Ghayb, Shaykh ‘Abd al-Qadir al-Jilani رحمه الله membawa perbahasan sifat Allah ke tahap tauhid amali — tauhid yang menghidupkan hati dan mematikan kebergantungan kepada selain Allah.




Beliau menegaskan:




“Apa sahaja yang terlintas di hatimu tentang Allah, maka Allah bukanlah seperti itu.”




Kenyataan ini menjadi pagar penting agar manusia tidak terjerumus ke dalam tasybih dan khayalan akal ketika membicarakan sifat Allah. Mengenal Allah bukan dengan membayangkan-Nya, tetapi dengan mensucikan-Nya.




Beliau juga berkata:




“Keluarkanlah dirimu daripada pengakuan memiliki daya dan kekuatan, kerana daya dan kekuatan itu milik Allah semata-mata.”




Di sinilah tersingkap hakikat tauhid sifat: makhluk tidak memiliki qudrah, iradah dan ilmu secara hakiki. Segala yang ada pada makhluk hanyalah pinjaman dan tajalli, sedangkan kesempurnaan mutlak hanya milik Allah SWT.




Apabila seseorang benar-benar memahami bahawa Allah sentiasa Maha Berkuasa dan Maha Mengurus, maka lahirlah penyerahan diri yang sejati. Shaykh ‘Abd al-Qadir menegaskan:




“Apabila engkau menyerahkan dirimu sepenuhnya kepada Allah, Dia akan menguruskan urusanmu lebih baik daripada engkau menguruskannya sendiri.”




Inilah buah daripada penghayatan sifat ma‘nawiyyah — hidup dalam kesedaran bahawa Allah sentiasa berkuasa ke atas setiap detik kehidupan.




Penutup: Tauhid yang Menghidupkan Jiwa

Mengenal Allah melalui konsep nafi dan isbat, serta pembahagian sifat nafsiah, salbiah, ma‘ani dan ma‘nawiyyah, membina tauhid yang lurus dan seimbang. Kita menafikan segala kekurangan daripada Allah, menetapkan segala sifat kesempurnaan bagi-Nya, dan mengosongkan hati daripada selain Dia.

Sebagaimana ditegaskan oleh Shaykh ‘Abd al-Qadir al-Jilani:

“Jadilah engkau bersama Allah tanpa selain-Nya, nescaya Dia akan mencukupkanmu daripada selain-Nya.”




Inilah kemuncak tauhid sifat —

ilmu yang melahirkan adab, adab yang melahirkan penyerahan, dan penyerahan yang melahirkan ketenangan.




• 
  

Professor Dr Zuhaimy Ismail